Aanslag op de glazen, zandkorrels in de bekers, ingedroogde resten op de borden. Een vaatwasser die niet meer schoon wast, is zelden kapot. In negen van de tien gevallen ligt het aan drie dingen die je in een kwartier zelf kunt nalopen.
Snel antwoord. Begin bij de sproeiarmen en de zeef. Verstopte sproeigaatjes en een dichtgeslibde zeef zijn samen de oorzaak van het merendeel van alle klachten over vieze vaat. Daarna komen zout en glansspoelmiddel, de inruiming, en pas als laatste een defect verwarmingselement of een zwakke circulatiepomp.
Kijk eerst naar wát er op de vaat zit
De soort vervuiling wijst rechtstreeks naar de oorzaak.
| Wat je ziet | Oorzaak |
|---|---|
| Zandkorrels of gruis | Zeef verstopt, vuil water wordt rondgepompt |
| Ingedroogde etensresten, plaatselijk | Sproeiarm bereikt die plek niet |
| Witte, doffe waas op glas | Te weinig zout of verkeerde hardheidsinstelling |
| Melkachtige, permanente troebeling in glas | Glascorrosie, onherstelbaar |
| Vettig laagje op alles | Watertemperatuur te laag of te weinig middel |
| Alles nat maar wel schoon | Droogprobleem, geen wasprobleem |
| Blauwe of grijze strepen | Te veel glansspoelmiddel |
1. De sproeiarmen
De sproeiarmen zijn de armen van de vaatwasser. Draaien ze niet vrij of komt er te weinig water uit, dan is er geen middel dat dat goedmaakt.
Draaien ze vrij? Duw ze met de hand rond, zowel de onderste als de bovenste, en bij sommige modellen ook een kleine bovenin het plafond. Ze moeten soepel en zonder haperen rondgaan. Blokkeert er een pannensteel, een lange spatel of een bordrand, dan staat de arm gewoon stil en blijft de helft van de vaat vies.
Zijn de gaatjes open? Draai de armen los, meestal met een kwartslag of een moertje in het midden, en houd ze tegen het licht. Verstopte gaatjes prik je door met een tandenstoker of een dun stukje ijzerdraad, en spoel je daarna van binnenuit door onder de kraan. Er komt vaak verrassend veel gruis uit.
Kalkaanslag op de gaatjes week je los door de arm een nacht in een bak met schoonmaakazijn of citroenzuur te leggen.
Zit de arm goed terug? Te los gemonteerd geeft drukverlies, te vast gedraaid laat hem niet meer draaien.
2. De zeef
De zeef onderin vangt alles op wat van de vaat af komt. Zit hij dicht, dan wordt vuil water rondgepompt en krijg je precies het beeld van zandkorrels en een grauwe waas.
Haal de onderste korf eruit, draai het zeefpakket een kwartslag los en neem het uit. Spoel het onder de warme kraan en borstel de fijne zeef met een afwasborstel. Veeg de bodembak eronder uit.
Kijk vooral naar papieren etiketten van potten en flessen. Die leggen zich als een vlies over het gaas en sluiten de zeef vrijwel volledig af, terwijl het er onschuldig uitziet.
Wekelijks doen bij dagelijks gebruik. Loopt het water ook niet meer goed weg, zie vaatwasser pompt niet af. Zie je bovendien water op de vloer, kijk dan eerst bij vaatwasser lekt, want dan heeft dat voorrang.
3. Zout, glansspoelmiddel en waterhardheid
Dit is de meest onderschatte oorzaak, zeker in gebieden met hard water.
Het zout is niet voor de smaak maar voor de ontharder. In de vaatwasser zit een harsfilter dat kalk uit het water haalt, en dat filter wordt met zout geregenereerd. Is het zoutreservoir leeg, dan komt er kalkhoudend water in de machine en krijg je een witte waas op alles.
Stel de waterhardheid in. In het menu van de vaatwasser staat een instelling voor waterhardheid. Staat die verkeerd, dan doseert de machine te weinig zout, ook al is het reservoir vol. De hardheid van het water in jouw gemeente staat op de site van het waterbedrijf.
Over tabletten met alles in één: die bevatten een zoutvervanger die tot een bepaalde hardheid werkt. Bij hard water is los zout alsnog nodig, ook al staat er "all in one" op de verpakking. Dit is de meest voorkomende misvatting rond vaatwassers.
Controleer het dopje van het zoutreservoir. Zit dat niet goed dicht, dan komt er zout in de kuip terecht en dat vreet aan roestvrij staal en aan de afdichtingen.
Glansspoelmiddel doet iets anders: het verlaagt de oppervlaktespanning zodat water van de vaat afloopt in plaats van in druppels blijft staan. Dat is een droogmiddel, geen wasmiddel. Zie je strepen, dan is de dosering te hoog, zie je druppelvlekken, dan te laag.
4. Hoe je inruimt
Meer dan de helft van de klachten over plaatselijk vieze vaat komt hierdoor.
- Blokkeer de sproeiarm niet. Een grote pannenlepel of een snijplank die door de arm heen steekt, legt de hele onderste arm stil.
- Zet holle voorwerpen schuin. Rechtop blijft er water in staan, plat komt er geen water bij.
- Laat vaat elkaar niet overlappen. Twee borden die tegen elkaar aan staan, wassen aan de rakende kant niet.
- Kunststof bovenin, dat is de koelere zone en het droogt daar sowieso slechter.
- Bestek verdeeld, niet alle lepels in dezelfde richting, want dan schuiven ze in elkaar.
- Niet overladen. Een propvolle machine wast slechter dan twee halve.
5. Niet voorspoelen
Dit is contra-intuïtief en toch waar. Voorspoelen onder de kraan maakt het resultaat slechter.
Modern vaatwasmiddel bevat enzymen die zich hechten aan eiwit- en zetmeelresten. Zijn die resten er niet, dan hebben de enzymen niets te doen en slaan ze neer op het glaswerk. Dat geeft precies die doffe waas die mensen daarna aan kalk toeschrijven.
Grote resten eraf schrapen is genoeg. Botjes, pitten en velletjes horen in de afvalbak, de rest mag zo de machine in.
6. Programma en temperatuur
Het ecoprogramma wast op lage temperatuur en duurt lang. Dat is prima voor normaal vuile vaat, maar niet voor ingebrande pannen of aangekoekte ovenschalen. Kies daarvoor een intensief programma van 65 of 70 graden.
Wordt het water wel warm? Voel na tien minuten aan de deur, of open hem heel even halverwege. Blijft alles koud, dan is het verwarmingselement of de temperatuursensor defect. Dat is een reparatie, en herkenbaar aan: het vet blijft op alles zitten en het middel lost niet op maar blijft als korrels achter.
7. De circulatiepomp
De laatste kandidaat, en de minst voorkomende.
Draaien de sproeiarmen langzaam of onregelmatig terwijl ze schoon zijn en vrij lopen, dan komt er te weinig druk. Dat kan komen door een verzwakte circulatiepomp of doordat er te weinig water inloopt.
Herkenbaar aan: je hoort de machine wel draaien, maar het geluid van water dat tegen de deur slaat ontbreekt of is zwak. Dit is werk voor een monteur.
In welke volgorde
- Sproeiarmen: draaien ze vrij, zijn de gaatjes open
- Zeef: uitnemen en schoonmaken
- Zout en glansspoelmiddel bijvullen, waterhardheid instellen
- Anders inruimen, niets blokkeren
- Stoppen met voorspoelen
- Een heter programma proberen
- Blijft het slecht: laten kijken
Wat een reparatie kost
Bij Stan betaal je EUR 69 all-in, inclusief btw, voorrijkosten, diagnose en het eerste kwartier reparatietijd, met 3 maanden garantie. Zie tarieven. Bij deze klacht is de kans groot dat de oorzaak in de eerste minuten wordt gevonden en binnen het vaste bedrag verholpen is.