Bij een koelkast die niet meer koelt heb je twee problemen tegelijk: het apparaat, en de inhoud. Het tweede is dringender dan het eerste. Dit artikel begint daarom niet bij de diagnose maar bij de klok.
Snel antwoord. Een koelkast die niet koelt heeft meestal een geblokkeerde luchtstroom, een dichtgevroren verdamper of een lekkende deurafdichting. Controleer eerst of de compressor achterin draait. Doet hij dat wel, dan is het bijna nooit de compressor zelf maar de luchtcirculatie, de ontdooiing of de thermostaat.
Het eerste half uur: de inhoud
Doe dit voordat je gaat zoeken.
- Houd de deur dicht. Een gesloten koelkast houdt de temperatuur nog vier tot zes uur vast, een vriezer vol product zelfs vierentwintig uur of langer. Elke keer openen kost je een uur.
- Vriesvak vol houden. Een volle vriezer blijft veel langer koud dan een halfvolle. Vul de ruimte desnoods op met flessen water of kranten.
- Rauw vlees, vis, gehakt en bereide gerechten zijn de eerste zorg. Boven de 7 graden is de houdbaarheid nog een paar uur. Wordt het langer, gooi het weg.
- Producten die veilig blijven: ongeopende kaas, boter, eieren, harde groenten, ongeopende potten en flessen, en veel gefermenteerde producten.
- Diepvries die is ontdooid maar nog koud aanvoelt en nog ijskristallen bevat, mag je één keer opnieuw invriezen. Volledig ontdooid en op kamertemperatuur: weggooien.
- Heb je een tweede koelkast of vriezer, of een buurman? Verhuis het belangrijkste nu, niet straks.
Daarna pas verder lezen.
Vraag 1: hoort de koelkast nog iets?
Ga achter de koelkast staan of leg je hand op de zijkant onderaan. De compressor is dat zwarte, ronde blok onderin de achterkant.
Hoor of voel je hem draaien? Dan is de compressor waarschijnlijk in orde. Dat is goed nieuws, want dat is het duurste onderdeel. Het probleem zit dan in de circulatie, de ontdooiing of de regeling. Ga door naar vraag 2.
Volledige stilte, ook na tien minuten wachten? Controleer eerst het stopcontact met een ander apparaat en kijk of de groep in de meterkast niet is uitgeschakeld. Staat er stroom op en blijft alles stil, dan is het de thermostaat, het startrelais of de compressor. Dat is werk voor een monteur.
Let op: een compressor draait niet continu. Hij schakelt in cycli. Twintig minuten stilte is normaal, een uur niet. Twijfel je of wat je hoort erbij hoort, dan staat in koelkast maakt geluid per geluid waar het vandaan komt.
Vraag 2: koelt de vriezer nog wel?
Deze vraag scheidt de oorzaken scherp.
Vriezer vriest, koelkast koelt niet. Dit is verreweg het meest voorkomende beeld bij een combikast met één koelcircuit. Bij die apparaten wordt de koude in de vriezer gemaakt en met een ventilator naar het koelgedeelte geblazen. Gaat dat mis, dan blijft de vriezer prima werken terwijl de koelkast opwarmt. Oorzaken:
- De verdamper achter de achterwand is dichtgevroren. De ontdooicyclus werkt niet meer, waardoor er een ijsblok ontstaat waar geen lucht meer doorheen komt.
- De circulatieventilator draait niet. Hoor je normaal een zacht suizen dat nu weg is, dan is dat een aanwijzing.
- De luchtopening tussen vriezer en koelkast is geblokkeerd, bijvoorbeeld door een pak dat er strak tegenaan staat.
Beide delen koelen niet. Dan zit het in het koelcircuit zelf, in de thermostaat of in de stroomvoorziening.
Vraag 3: is er ijs waar geen ijs hoort?
Haal de laden uit het vriesvak en kijk naar de achterwand. Zie je daar een dikke, aaneengesloten ijslaag in plaats van een dun rijplaagje, dan heb je de oorzaak gevonden.
De test: zet de koelkast helemaal uit en laat hem 24 uur met open deuren staan, met handdoeken eronder. Zet hem daarna weer aan. Koelt hij nu weer normaal, dan was het bevriezing. Komt het binnen enkele weken terug, dan is de ontdooiing zelf defect en dat is een reparatie. Zie ook koelkast vriest aan.
Gebruik nooit een schroevendraaier of een mes om ijs weg te bikken. De verdamperleidingen zitten vlak achter dat ijs, en een gaatje daarin betekent koudemiddelverlies en dus het einde van het apparaat.
Vind je na het ontdooien water onderin de koelkast dat daar blijft staan, dan is er iets anders aan de hand met de afvoer van het dooiwater. Dat staat in water onderin de koelkast.
Vraag 4: sluit de deur echt?
Klinkt te simpel, en is de oorzaak in meer gevallen dan je zou verwachten.
De papiertest. Leg een velletje papier tussen deur en kast, sluit de deur en trek aan het papier. Voel je vrijwel geen weerstand, dan sluit de afdichting op dat punt niet. Herhaal het rondom, elke twintig centimeter.
Een verharde of gescheurde rubber afdichting is los te vervangen en dat is een goedkope reparatie. Een deur die scheef hangt door versleten scharnieren of door een verkeerd afgestelde inbouwdeur is vaak bij te stellen.
Kijk ook of de koelkast waterpas staat. Staat hij voorover, dan valt de deur niet vanzelf in het slot.
Vraag 5: staat er iets fout?
Een paar dingen die geen storing zijn maar wel dit symptoom geven:
- De vakantiestand of ecostand staat aan. Die verhoogt de temperatuur bewust.
- De thermostaat staat te laag ingesteld. Bij een mechanische knop is 1 de warmste stand, niet de koudste. Stand 3 of 4 is normaal.
- De koelkast is te vol. Lucht moet kunnen circuleren. Een propvolle kast koelt achterin goed en voorin slecht.
- Hij is net bijgevuld met veel warme boodschappen. Dan duurt het uren voordat de temperatuur terug is.
- Hij staat te warm of te ingebouwd. Naast een oven, in de zon, of met te weinig ruimte achterlangs. De achterkant moet warmte kwijt kunnen.
- De condensor achterin zit onder het stof. Een dikke stoflaag op het roosterwerk achterin isoleert en verlaagt de koelcapaciteit merkbaar. Stekker eruit, voorzichtig stofzuigen met een borstelmond.
Dat laatste is de meest onderschatte oorzaak in huishoudens met huisdieren.
De volgorde in het kort
| Waarneming | Meest waarschijnlijke oorzaak | Zelf te doen |
|---|---|---|
| Compressor stil, geen stroomprobleem | Thermostaat, startrelais of compressor | Nee |
| Vriezer vriest, koelkast niet | Dichtgevroren verdamper of ventilator | Ontdooien wel, reparatie niet |
| Dikke ijslaag achterwand vriesvak | Ontdooiing werkt niet | Ontdooien wel |
| Deurrubber sluit niet | Afdichting of scharnier | Vervangen soms wel |
| Stoflaag op de condensor | Onvoldoende warmteafgifte | Ja |
| Alles koud maar niet koud genoeg | Instelling, te vol of te warm opgesteld | Ja |
Wanneer je moet bellen
- De compressor blijft continu draaien en wordt zeer heet, terwijl het niet koud wordt. Zet hem uit, dat is niet gezond voor de compressor.
- Er staat olie of een vettige vlek onder het apparaat. Dat wijst op koudemiddelverlies, en dat is geen doe-het-zelfwerk.
- De ijslaag komt binnen enkele weken terug na het ontdooien.
- Het ontdooien heeft niets veranderd en de compressor draait wel.