Het programma is klaar, je doet de deur open en de was is nog kletsnat. Vervelend, maar in de meeste gevallen niet duur. Van de wasmachines die Stan hiervoor bekijkt, is ongeveer de helft binnen een kwartier weer aan het draaien zonder dat er een onderdeel aan te pas komt.
Snel antwoord. Een wasmachine die niet centrifugeert heeft meestal geen defect maar een blokkade. In volgorde van waarschijnlijkheid: onbalans in de trommel, water dat niet weg kan door een verstopt filter of een geknikte afvoerslang, een verkeerd gekozen programma, versleten koolborstels, een kapotte niveauschakelaar of een gebroken aandrijfriem.
Voordat je verder leest, is er één vraag die de zoektocht meteen halveert.
Staat er nog water in de trommel?
Dat is de belangrijkste vraag, want een wasmachine weigert bewust te centrifugeren zolang er water in staat. Dat is geen defect, dat is een beveiliging. Centrifugeren met een volle kuip zou de lagers en de ophanging slopen.
Kijk dus eerst door het glas. Staat er water, dan is je probleem niet "hij centrifugeert niet", maar "hij pompt niet af". Dat is een ander probleem met een andere oplossing, en dat staat uitgebreid beschreven in wasmachine pompt niet af, dit is de volgorde.
Water in de kuip betekent bovendien dat het deurslot vergrendeld blijft. Krijg je de deur niet open, forceer dan niets maar lees wasmachine deur gaat niet open.
Deze tabel brengt het terug tot twee of drie kandidaten:
| Water in de trommel? | Draait de trommel? | Meest waarschijnlijke oorzaak |
|---|---|---|
| Ja | Ja, langzaam | Afvoer verstopt: filter, slang of sifon |
| Ja | Nee | Afvoer verstopt, of de pomp is stuk |
| Nee | Ja, maar komt niet op toeren | Onbalans, koolborstels of de tacho |
| Nee | Nee | Aandrijfriem, motor of elektronica |
| Nee | Ja, normaal, maar geen centrifugegang | Programmakeuze of niveauschakelaar |
Hieronder de zes oorzaken op volgorde van hoe vaak ze werkelijk voorkomen.
1. Onbalans in de trommel
Verreweg de meest voorkomende oorzaak, en de goedkoopste.
Een moderne wasmachine meet tijdens het opstarten van de centrifugegang hoe de was verdeeld is. Ligt alles aan één kant, dan probeert hij het een paar keer opnieuw te verdelen. Lukt dat niet, dan slaat hij de centrifugegang gewoon over en beëindigt het programma. Er verschijnt vaak niet eens een foutmelding.
Herkenbaar aan: je hoort de trommel een paar keer heen en weer draaien, daarna wordt het stil en is het programma klaar. Vaak bij één badlaken, één badjas of een dekbedhoes waar de rest van de was in gekropen is.
Zelf te doen: ja. Haal de was eruit, schud hem los, verdeel hem gelijkmatig en start een los centrifugeprogramma. Een enkel zwaar kledingstuk centrifugeert bijna nooit goed, vul de trommel aan met een paar handdoeken.
Kosten: nul.
2. Het water kan niet weg
Nummer twee, en de reden dat de vraag over water in de trommel bovenaan dit artikel staat.
Drie plekken, in deze volgorde te controleren:
Het pluizenfilter
Zit meestal rechtsonder achter een klepje. Muntjes, haarspelden, knopen en een compacte prop pluis komen hier terecht. Een dichtgeslibd filter is de meest voorkomende afvoerblokkade die er is.
Leg eerst een platte bak en handdoeken klaar, want er komt meer water uit dan je verwacht. Veel machines hebben een dun afvoerslangetje naast het filter waarmee je eerst gecontroleerd kunt aftappen. De volledige werkwijze staat in wasmachine filter schoonmaken.
De afvoerslang
Kijk achter de machine. Een geknikte slang, een slang die te ver in de afvoerbuis is geduwd of een slang die op de verkeerde hoogte hangt, geeft precies dit beeld. De uitloop hoort tussen ongeveer 60 en 100 centimeter boven de vloer te zitten.
De sifon of het afvoerputje
Vooral als de wasmachine en de vaatwasser of gootsteen op dezelfde afvoer zitten. Vetaanslag in de sifon knijpt de doorstroming langzaam dicht. Symptoom vooraf: het aftappen duurt merkbaar langer dan vroeger.
Zelf te doen: ja, alle drie. Trek wel eerst de stekker eruit.
Kosten: nul, tenzij de afvoerpomp zelf stuk is. Dan is het een reparatie, zie wat een reparatie kost.
3. Het gekozen programma centrifugeert niet, of nauwelijks
Wordt vaker over het hoofd gezien dan je zou denken, zeker bij een nieuwe machine.
Wol, zijde, handwas en kreukherstellend centrifugeren op een laag toerental, soms maar 400 toeren. Dat voelt aan als "niet gecentrifugeerd". Daarnaast heeft bijna elke machine een spoelstop of anti-kreukstand, waarbij het programma bewust eindigt met water in de trommel zodat de was niet ligt te kreuken.
Herkenbaar aan: het probleem doet zich alleen voor bij bepaalde programma's, en niet bij katoen 40 graden.
Zelf te doen: ja. Zet het toerental handmatig hoger of zet de spoelstop uit. Kijk ook of het kinderslot aanstaat, dat blokkeert bij sommige merken het wijzigen van instellingen.
Kosten: nul.
4. Versleten koolborstels
Nu komen we bij de echte defecten. Dit is de meest voorkomende reparatie in dit rijtje.
Machines met een klassieke universele motor hebben twee koolborstels die stroom overbrengen naar de draaiende motoras. Die slijten. Zijn ze op, dan haalt de motor nog wel lage toeren maar geen centrifugetoerental meer. Je ziet dus een machine die gewoon wast en spoelt, en die bij de centrifugegang niet meer op gang komt.
Herkenbaar aan: het proces verloopt geleidelijk. Eerst een keer niet, daarna vaker, uiteindelijk nooit meer. Soms hoor je een zoemend geluid en ruik je iets van verbrande elektronica.
Let op: machines met een directe aandrijving, zoals veel modellen van LG, Samsung en de nieuwere Miele's, hebben helemaal geen koolborstels. Dan valt deze oorzaak af.
Zelf te doen: nee, niet aan te raden. Er moet een paneel af en er wordt aan de motor gewerkt.
Kosten: de onderdelen zijn goedkoop, het werk is het grootste deel. Bij Stan valt dit binnen het all-in tarief van EUR 69 plus de onderdelen, en je hoort de prijs voordat hij begint.
5. De niveauschakelaar denkt dat er nog water in staat
De niveauschakelaar, ook wel drukschakelaar of pressostat, meet via een dun luchtslangetje hoeveel water er in de kuip zit. Zit dat slangetje verstopt met zeepresten, of is de schakelaar zelf stuk, dan blijft de machine denken dat de kuip vol is. En dus centrifugeert hij niet, precies zoals de beveiliging voorschrijft.
Herkenbaar aan: de trommel is leeg en er is aantoonbaar geen water meer, maar de machine gedraagt zich alsof dat wel zo is. Soms blijft hij ook water bijvullen dat meteen weer wegloopt.
Zelf te doen: nee. Het slangetje zit onder het bovenblad of achter de zijwand.
Kosten: het onderdeel is niet duur, het is vooral uitzoekwerk.
6. Gebroken of afgesprongen aandrijfriem
Minder vaak, en bijna alleen bij oudere machines met een riemaandrijving.
Herkenbaar aan: de motor loopt hoorbaar, maar de trommel draait niet mee. Je kunt de trommel met de hand veel te licht ronddraaien, zonder enige weerstand. Bij een intacte riem voel je duidelijk tegendruk.
Zelf te doen: nee. De achterwand moet eraf en de riem moet met de juiste spanning terug.
Kosten: het onderdeel is goedkoop, maar controleer meteen de lagers. Een riem die eraf loopt is vaak een symptoom van iets anders, en lagers vervangen is bij de meeste machines geen rendabele reparatie meer. Zie repareren of vervangen.
Wanneer je moet stoppen met zelf proberen
Er zijn grenzen, en die zijn hard.
- Bij brandlucht, rook of een doorgeslagen groep. Trek de stekker eruit en gebruik de machine niet meer.
- Als je de behuizing open moet. Er zit netspanning binnen, en in de ontstoringscondensator kan na het uittrekken van de stekker nog lading staan.
- Als de trommel niet meer met de hand te draaien is. Dan zit er iets vast tussen kuip en trommel, of de lagers zijn kapot. Doorstarten maakt de schade groter.
- Bij water op de vloer. Zet de kraan dicht en de stekker eruit, en lees wasmachine lekt water.
Voor alles wat verder gaat dan het pluizenfilter en de afvoerslang geldt: het uitzoekwerk kost een monteur minder tijd dan het jou kost, en hij heeft het onderdeel meestal bij zich.
Zelf verhelpen of laten repareren
| Oorzaak | Zelf te doen | Hoe vaak het voorkomt |
|---|---|---|
| Onbalans | Ja | Zeer vaak |
| Verstopt pluizenfilter | Ja | Zeer vaak |
| Geknikte of verkeerd hangende afvoerslang | Ja | Vaak |
| Verstopte sifon | Ja, met beleid | Regelmatig |
| Programmakeuze of spoelstop | Ja | Regelmatig |
| Versleten koolborstels | Nee | Vaak bij oudere machines |
| Niveauschakelaar | Nee | Soms |
| Afvoerpomp | Nee | Soms |
| Aandrijfriem | Nee | Zelden, alleen bij riemaandrijving |
| Lagers | Nee, en meestal niet rendabel | Zelden |