"Is het nog de moeite waard?" is de vraag die Stan het vaakst krijgt, meestal terwijl hij nog op zijn knieën voor de machine zit. Het eerlijke antwoord is niet altijd ja. Een monteur die elke reparatie aanraadt, is geen goede adviseur.
Snel antwoord. Repareren loont als de reparatiekosten onder ongeveer een derde van de nieuwprijs blijven en het apparaat nog minstens drie jaar mee kan. Onder de vijf jaar oud vrijwel altijd repareren, boven de twaalf jaar zelden, en daartussen hangt het af van welk onderdeel stuk is en wat een vergelijkbaar nieuw apparaat kost.
De rekensom in vier getallen
Vier dingen bepalen het antwoord. Meer niet.
- Wat kost de reparatie, inclusief onderdeel en arbeid
- Hoe oud is het apparaat, en wat is de verwachte totale levensduur van dat type
- Wat kost een vergelijkbaar nieuw apparaat, niet het duurste en niet het goedkoopste
- Wat scheelt het in verbruik, per jaar, in euro's
De vuistregel die daaruit volgt:
Repareren als de reparatiekosten lager zijn dan de nieuwprijs gedeeld door de verwachte levensduur, vermenigvuldigd met de resterende jaren.
In gewone taal: een wasmachine van EUR 600 die twaalf jaar meegaat, kost EUR 50 per jaar. Is hij zeven jaar oud, dan heeft hij nog vijf jaar te gaan, dus is hij nog ongeveer EUR 250 waard. Een reparatie van EUR 120 is dan verstandig, een reparatie van EUR 300 niet.
De praktische tabel
| Leeftijd | Reparatie tot EUR 100 | EUR 100 tot 200 | Boven EUR 200 |
|---|---|---|---|
| 0 tot 2 jaar | Repareren, check eerst de garantie | Repareren, check eerst de garantie | Repareren, check eerst de garantie |
| 2 tot 5 jaar | Repareren | Repareren | Meestal repareren |
| 5 tot 8 jaar | Repareren | Repareren | Afwegen |
| 8 tot 12 jaar | Repareren | Afwegen | Meestal vervangen |
| Boven 12 jaar | Afwegen | Meestal vervangen | Vervangen |
Deze tabel is een startpunt, geen wet. Er zijn drie situaties waarin hij niet opgaat, en die staan hieronder.
Uitzondering 1: het ene defect is het andere niet
Twee reparaties die evenveel kosten, kunnen totaal verschillend uitpakken.
Onderdelen die op zichzelf staan vervang je met een gerust hart, ook op een oudere machine. De rest van het apparaat is dan niet meegesleten.
- Afvoerpomp
- Deurslot
- Verwarmingselement
- Niveauschakelaar
- Thermostaat
- Koolborstels
Onderdelen die iets zeggen over de rest zijn een ander verhaal. Als deze stuk zijn, heeft het hele apparaat de kilometers gemaakt en volgt er meestal binnen een paar jaar iets anders.
- Lagers van de trommel
- Motor
- Compressor van een koelkast
- Besturingsprint
Lagers zijn de scherpste grens. Bij veel moderne wasmachines is de kuip dichtgelast, waardoor de lagers niet los te vervangen zijn en het complete kuipblok eruit moet. Die reparatie kost al snel meer dan de helft van een nieuwe machine, en het is arbeidsintensief werk. Kapotte lagers op een machine ouder dan acht jaar is in de praktijk het einde, en Stan zegt dat dan ook.
Herken je ze aan een laag schrapend geluid dat tijdens het centrifugeren toeneemt, zie wasmachine maakt lawaai.
Uitzondering 2: verbruik weegt minder zwaar dan verkopers zeggen
"Een nieuwe is zuiniger en verdient zichzelf terug" is het standaardargument in de winkel. Het klopt, maar de bedragen zijn kleiner dan het klinkt.
Een wasmachine gebruikt bij normaal gebruik ergens tussen 150 en 250 kWh per jaar. Het verschil tussen een tien jaar oud model en een zuinig nieuw model ligt in de orde van 50 tot 80 kWh per jaar. Bij een stroomprijs rond de 30 cent is dat EUR 15 tot 25 per jaar.
Een nieuwe machine van EUR 600 verdient zichzelf via het verbruik dus terug in ongeveer dertig jaar. Dat gaat niet gebeuren.
Waar het wél echt uitmaakt:
- Koelkasten en vriezers. Die staan 24 uur per dag aan. Een koelkast van vijftien jaar oud tegenover een zuinig nieuw model scheelt gemakkelijk EUR 40 tot 70 per jaar. Bij koeling is het verbruiksargument serieus.
- Luchtafvoer- en condensdrogers tegenover warmtepompdrogers. Een oude condensdroger gebruikt ruwweg twee tot drie keer zoveel stroom als een warmtepompdroger. Bij intensief gebruik loopt dat op tot EUR 60 tot 100 per jaar. Zie warmtepompdroger of condensdroger.
Voor wasmachines, vaatwassers en ovens is verbruik zelden doorslaggevend.
Uitzondering 3: wat een nieuw apparaat écht kost
De prijs op de website is niet het bedrag dat je kwijt bent. Reken mee:
- Bezorging en installatie, vaak EUR 20 tot 60
- Innamekosten voor het oude apparaat
- Inbouwmaten. Bij een inbouwvaatwasser of een inbouwoven die net niet past, komt er een keukenklus bij. Dit is de post die mensen het vaakst vergeten en die het duurst uitvalt.
- Je tijd. Uitzoeken, bestellen, thuisblijven voor de bezorging.
Bij vrijstaand witgoed is de sprong naar nieuw klein. Bij inbouwapparatuur is hij dat vaak niet, en dat verschuift de afweging duidelijk richting repareren.
Wat het bij Stan kost om het te weten
Het uitzoeken van de oorzaak is bij de meeste storingen het grootste deel van het werk. Daarom is er één all-in tarief: EUR 69, inclusief btw, voorrijkosten, diagnose en het eerste kwartier reparatietijd. Duurt het langer of zijn er onderdelen nodig, dan hoor je de prijs voordat hij verdergaat. Op elke uitgevoerde reparatie zit 3 maanden garantie. De volledige voorwaarden staan op tarieven.
Blijkt tijdens de diagnose dat repareren niet verstandig is, dan zegt Stan dat. Je hebt dan wel een onderbouwd antwoord op de vraag of je EUR 600 moet uitgeven, en dat is het bedrag waard.
Twee voorbeelden, helemaal uitgerekend
Abstracte vuistregels zijn lastig toe te passen op je eigen apparaat. Daarom twee gevallen zoals ze in de praktijk voorkomen.
Voorbeeld 1: wasmachine van zes jaar, pompt niet af
- Apparaat: middenklasse wasmachine, nieuwprijs destijds EUR 550, nu zes jaar oud
- Diagnose: afvoerpomp defect, het pluizenfilter en de sifon zijn schoon
- Reparatie: diagnose en arbeid binnen het all-in tarief, plus een pomp
Restwaarde volgens de rekensom: EUR 550 gedeeld door 11 jaar verwachte levensduur is EUR 50 per jaar, en er zijn nog vijf jaar te gaan. Het apparaat is dus nog ongeveer EUR 250 waard.
De afvoerpomp is bovendien een onderdeel dat op zichzelf staat. Er is geen reden om aan te nemen dat de motor of de lagers er ook bijna mee ophouden. Repareren, zonder twijfel.
Voorbeeld 2: wasmachine van negen jaar, schrapend geluid bij het centrifugeren
- Apparaat: wasmachine van negen jaar oud, nieuwprijs destijds EUR 500
- Diagnose: lagers versleten, kuip is dichtgelast
- Reparatie: compleet kuipblok, arbeidsintensief
Restwaarde: EUR 500 gedeeld door 11 jaar is ruim EUR 45 per jaar, met nog twee jaar te gaan. Het apparaat is nog ongeveer EUR 90 waard.
De reparatie kost een veelvoud daarvan. En lagers zijn een onderdeel dat iets zegt over de rest: de schokdempers en de motorlagers hebben dezelfde uren gemaakt. Vervangen. Dit is het scenario waarin Stan de reparatie afraadt, ook als je hem zou willen laten doen.
Wat je garantierechten zijn, en waar mensen zich op verkijken
Twee dingen worden vaak door elkaar gehaald.
De fabrieksgarantie is wat de fabrikant of de winkel je uit eigen beweging geeft, meestal twee jaar, soms vijf bij aankoop van een servicepakket. Dat is een commerciële toezegging met eigen voorwaarden.
De wettelijke garantie, formeel conformiteit geheten, staat daar los van en vervalt niet als de fabrieksgarantie afloopt. In Nederland kent die geen vaste termijn. Het uitgangspunt is dat een product moet doen wat je er redelijkerwijs van mag verwachten, en bij een wasmachine van EUR 600 mag je meer verwachten dan twee jaar. Binnen het eerste jaar na aankoop ligt de bewijslast bovendien bij de verkoper: die moet aantonen dat het defect er bij aflevering niet was, niet andersom.
Praktisch betekent dat: ga bij een defect binnen de eerste jaren altijd eerst terug naar de winkel waar je het apparaat kocht, niet naar een onafhankelijke monteur. Laat je er zelf aan sleutelen, dan verlies je die positie.
Sinds 2021 geldt daarnaast een Europese leverplicht voor onderdelen bij witgoed. Fabrikanten moeten belangrijke onderdelen zoals pompen, motoren, schokdempers en deurscharnieren zeven tot tien jaar beschikbaar houden na het laatste verkochte exemplaar van een model. Onderdelen zijn daardoor vaker leverbaar dan mensen aannemen.
De duurzaamheidskant, kort en zonder gepreek
Ongeveer de helft tot driekwart van de totale milieubelasting van witgoed zit in de productie, niet in het gebruik. Een apparaat vijf jaar langer laten meegaan is daardoor bijna altijd beter dan het vervangen door een zuiniger model, behalve bij de koeling en de drogers die hierboven genoemd zijn.
Sinds 2021 geldt er in de EU bovendien een recht op reparatie voor witgoed: fabrikanten moeten onderdelen zoals pompen, motoren, schokdempers en deurscharnieren zeven tot tien jaar leverbaar houden. Onderdelen zijn dus vaker verkrijgbaar dan mensen aannemen.
Per apparaat: waar de grens ongeveer ligt
| Apparaat | Verwachte levensduur | Vervangen vanaf, bij een dure reparatie |
|---|---|---|
| Wasmachine | 10 tot 12 jaar | Vanaf ongeveer 9 jaar |
| Wasdroger | 10 tot 13 jaar | Vanaf ongeveer 10 jaar |
| Vaatwasser | 9 tot 11 jaar | Vanaf ongeveer 8 jaar |
| Koelkast | 13 tot 17 jaar | Vanaf ongeveer 12 jaar, eerder bij hoog verbruik |
| Vriezer | 15 tot 20 jaar | Vanaf ongeveer 14 jaar |
| Oven | 13 tot 17 jaar | Zelden, elementen zijn goed vervangbaar |
| Kookplaat | 12 tot 18 jaar | Bij inductie eerder, de print is duur |
De onderbouwing per apparaat staat in hoe lang gaat een wasmachine mee en in levensduur vaatwasser en koelkast.